Μέλλοντας και Αόριστος ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων
Ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα λέγονται αυτά που ο χαρακτήρας του θέματός του (δηλαδή ο τελευταίος φθόγγος του θέματος) είναι -μ-, -ν-, -λ-, -ρ-. Π.χ. νέμω, φθείρω, ἀγγέλλω κ.τ.λ. Τα ρήματα αυτά σχηματίζουν το μέλλοντά τους χωρίς το χαρακτηριστικό -σ- των ομαλών ρημάτων (λύσω < λύω): νεμῶ, φθερῶ, ἀγελλῶ. Ο μέλλοντας αυτός κλίνεται όπως ο ενεστώτας των ρημάτων ποιέω, ποιῶ:
Ε.Φ: νεμῶ, νεμεῖς, νεμεῖ, νεμοῦμεν, νεμεῖτε, νεμοῦσι.
Μ.Φ.: νεμοῦμαι, νεμεῖσαι, νεμεῖται, νεμούμεθα, νεμεῖσθε, νεμοῦνται
Διακρίνουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις:
1Α.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει ε, ι, υ, τότε ο μέλλοντας σχηματίζεται με απλή μετάθεση του τόνου στη λήγουσα
|
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
|
Νέμω |
νεμῶ |
ἀμύνω |
ἀμυνῶ |
|
Κρίνω |
κρινῶ |
μένω |
μενῶ |
1Β.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει ε, ι, υ που ακολουθείται από διπλό -λλ-, τότε εκτός από τη μετάθεση του τόνου στη λήγουσα, χάνεται και το ένα -λ-. Τον ίδιο κανόνα ακολουθούν και τα ρήματα σε -άλλω.
|
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
|
Στέλλω |
στελῶ |
ποικίλλω |
ποικιλῶ |
|
ἀγγέλλω |
ἀγγελῶ |
πάλλω |
παλῶ |
1Γ.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ει- ή -αι- χάνεται το -ι- της διφθόγγου
|
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
Ενεστώτας |
Μέλλοντας |
|
Φθείρω |
φθερῶ |
σπείρω |
σπερῶ |
|
Μιαίνω |
μιανῶ |
καθαίρω |
καθαρῶ |
Ο αόριστος των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων
Σχηματίζεται επίσης χωρίς το γνωστό -σ- των ομαλών ρημάτων (λ.χ. ἔλυσα < λύω). Ωστόσο οι καταλήξεις του είναι ομαλές. Διακρίνουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις:
1Α.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -υ- ή -ι- ή -ει-, αυτό διατηρείται (με την προσθήκη φυσικά της συλλαβικής ή χρονικής αύξησης στην αρχή του ρήματος)
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Κρίνω |
ἔκρινα |
ἀμύνω |
ἤμυνα |
|
Σύρω |
ἔσυρα |
σπείρω |
ἔσπειρα |
1Β.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ε-, μετατρέπεται σε -ει-.
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Μένω |
ἔμεινα |
νέμω |
ἔνειμα |
1Γ.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ε-, το οποίο ακολουθείται από δύο -λλ-, τότε γίνεται κανονικά -ει-, αλλά χάνεται επιπλέον το ένα -λ-.
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Στέλλω |
ἔστειλα |
ἀγγέλλω |
ἤγγειλα |
1Δ.Τα ρήματα σε -ίλλω χάνουν το ένα -λ-.
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Ποικίλλω |
ἐποίκιλα |
1Ε.Τα ρήματα σε -άλλω κάνουν συνήθως -ηλα (με ένα -λ-): πάλλω → ἔπηλα. Όμως το ψάλλω κάνει ἔψαλα.
1ΣΤ.Τα ρήματα σε -αίνω κάνουν τον αόριστο σε -ανα, όταν πριν το -αίνω υπάρχει ι, ε ή ρ.
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Μαραίνω |
ἐμάρανα |
Μιαίνω |
ἐμίανα |
|
Λεαίνω |
ἐλέανα |
|
|
1Ζ.Τα ίδια ρήματα στις άλλες περιπτώσεις κάνουν τον αόριστο σε -ηνα.
|
Ενεστώτας |
Αόριστος |
Ενεστώτας |
Αόριστος |
|
Φαίνω |
ἔφηνα |
σημαίνω |
ἐσήμηνα |
1Η.Τα σε -αίρω κάνουν συνήθως αόριστο σε -ηρα. Π.χ. το καθαίρω κάνει αόριστο ἐκάθηρα. Ομοίως το γεραίρω κάνει ἐγέρηρα.
Πίνακας των συνηθέστερων υγρόληκτων και ενρινόλητων ρημάτων
|
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ |
ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ |
ΑΟΡΙΣΤΟΣ |
|
ἀγγέλλω |
ἀγγελῶ |
ἤγγειλα |
|
αἴρω |
ἀρῶ |
ἦρα |
|
ἀμύνω |
ἀμυνῶ |
ἤμυνα |
|
βάλλω |
βαλῶ |
ἔβαλον (αόρ.β΄) |
|
ἐγείρω |
ἐγερῶ |
ἤγειρα |
|
καθαίρω |
καθαρῶ |
ἐκάθηρα |
|
κλίνω |
κλινῶ |
ἔκλινα |
|
κρίνω |
κρινῶ |
ἔκρινα |
|
κτείνω |
κτενῶ |
ἔκτεινα |
|
μαραίνω |
μαρανῶ |
ἐμάρανα |
|
μένω |
μενῶ |
ἔμεινα |
|
μιαίνω |
μιανῶ |
ἐμίανα |
|
νέμω |
νεμῶ |
ἔνειμα |
|
ὀδύρομαι |
ὀδυροῦμαι |
ὠδυράμην |
|
σημαίνω |
σημανῶ |
ἐσήμηνα / ἐσήμανα |
|
σπείρω |
σπερῶ |
ἔσπειρα |
|
στέλλω |
στελῶ |
ἔστειλα |
|
σφάλλω |
σφαλῶ |
ἔσφηλα / (ἔσφαλα) |
|
τείνω |
τενῶ |
ἔτεινα |
|
τέμνω |
τεμῶ |
ἔτεμον (αόρ.β΄) |
|
ὑγιαίνω |
ὑγιανῶ |
ὑγίανα |
|
φαίνω |
φανῶ |
ἔφηνα |
|
φθείρω |
φθερῶ |
ἔφθειρα |
|
φθείρομαι |
φθεροῦμαι |
ἐφθάρην (παθ.αόρ.β΄) |
Ενεργητικός και μέσος μέλλοντας
|
Ο ενεργητικός και μέσος μέλλοντας των ενρινόληκτων και υγρόληκτων σχηματίζεται από το ρηματικό θέμα και με τις καταλήξεις -ῶ και -οῦμαι, π.χ. |
Ενεργητικός και μέσος αόριστος α
Τα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον αόριστο άσιγμο (χωρίς -σ-) σε -α, -άμην.
✦ Κατά τον σχηματισμό της οριστικής του αορίστου το φωνήεν που προηγείται του ένρινου ή υγρού ρηματικού χαρακτήρα μεταβάλλεται σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα:
|
ᾰ → ᾱ (μετά από ε, ι, ρ) |
π.χ. μαραίνω (θ. μαρᾰν-) |
→ |
ἐ-μάρᾱν-α |
|
ᾰ → η |
π.χ. φαίνω (θ. φᾰν-) |
→ |
ἔ-φην-α |
|
ε → ει |
π.χ. ἀγγέλλω (θ. ἀγγελ-) |
→ |
ἤγγειλ-α |
|
ῐ → ῑ |
π.χ. κρίνω (θ. κρῐν-) |
→ |
ἔ-κρῑ ν-α |
|
ῠ → ῡ |
π.χ. ἀμύνω (θ. ἀμῠν-) |
→ |
ἤμῡν-α |
Σχηματισμός άλλων εγκλίσεων
|
υποτακτική |
νείμ |
- |
ω |
|
|||
|
νείμ |
- |
ωμαι |
|
||||
|
ευκτική |
νείμ |
- |
αιμι |
|
|||
|
νειμ |
- |
αίμην |
|
||||
|
προστακτική |
νεῖμ |
- |
ον (β΄εν.) |
|
|||
|
νεῖμ |
- |
αι (β΄εν.) |
|
||||
|
απαρέμφατο |
νεῖμ |
- |
αι |
|
|||
|
νείμ |
- |
ασθαι |
|
||||
|
μετοχή |
νείμ |
- |
ας |
|
|||
|
νείμ |
- |
ασα |
|
||||
|
νεῖμ |
- |
αν |
|
||||
|
|
νειμ |
- |
άμενος/η/ον |
|
|||
|
Ενεργητική φωνή |
|
||||||
|
Οριστική |
Υποτακτική |
Ευκτική |
Προστακτική |
Απαρφ. |
Μετοχή |
||
|
ἔνειμα ἔνειμας ἔνειμε ἐνείμαμεν ἐνείματε ἔνειμαν |
νείμω νείμῃς νείμῃ νείμωμεν νείμητε νείμωσι |
νείμαιμι νείμαις νείμαι νείμαιμεν νείμαιτε νείμαιεν |
--------- νεῖμον νειμάτω --------- νείματε νειμάντων |
νεῖμαι |
νείμας νείμασα νεῖμαν |
||
Μέση φωνή
|
Οριστική |
Υποτακτική |
Ευκτική |
Προστακτική |
Απαρφ. |
Μετοχή |
|
ἐνειμάμην ἐνείμω ἐνείματο ἐνειμάμεθα ἐνείμασθε ἐνείμαντο |
νείμωμαι νείμῃ νείμηται νειμώμεθα νείμησθε νείμωνται |
νειμαίμην νείμαιο νείμαιτο νειμαίμεθα νείμαισθε νείμαιντο |
------------ νεῖμαι νειμάσθω ------------ νείμασθε νειμάσθων |
νείμασθαι |
νειμάμενος νειμαμένη νειμάμενον |
