Γυμνάσιο

Τα αχώριστα μόρια

Αχώριστα μόρια : λέξεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο.

 

                                 λαϊκά

Χωρίζονται σε

                         λόγια

 

Λαϊκά

Α. Στερητικό α (με αλλόμορφα το αν- και το ανα-)                

Δηλώνει στέρηση και γενικά την αντίθετη σημασία απ’ ό,τι το β’ συνθετικό.

(κακός-άκακος, άξιος-ανάξιος, δουλειά-αναδουλειά.)

Β. Ξε- : Δηλώνει είτε το αντίθετο, είτε το πολύ είτε το έξω.

(ξεφεύγω (φεύγω έξω), ξεχειλίζω (βγαίνω έξω από το χείλος)ξεμακραίνω (μακραίνω πολύ) διψάω-ξεδιψάω, βάφω-ξεβάφω)

Γ.Ανά-  : Δηλώνει είτε το πάνω, είτε το ξανά.

(ανασηκώνω (σηκώνω πάνω) αναπαλαιώνω (ξανακάνω παλιό) )

 

Λόγια

Α. Πρόκειται για αρχαίες προθέσεις :

-αμφί =και από τα δύο (αμφορέας, αμφίβιο, αμφιλεγόμενος)

-δια (-δι)=ανάμεσα (διαβαίνω)

-εις = μέσα (εισέρχομαι, εισβάλλω, είσοδος)

-εν (-εμ, -ελ) =μέσα (έλλογος, εννοώ, εντοιχισμένος)

-ενδό =μέσα (ενδοχώρα )

-επί (-επ, -εφ) = πάνω (έφιππος, επίγειος, επιβίωση)

-περί = γύρω/πολύ (περικυκλώνω ,περιβάλλω/περίφημος, περιζήτητος)

-προ= πριν (προβλέπω, προλέγω, προνοώ)

-υπερ= υπερβολικά (υπερχείλιση, υπερκατανάλωση, υπερπροσπάθεια, υπερκόπωση)

-υπό = κάτω/κρυφά ή λίγο/πίσω (υπόγειος, υπολοχαγός/  υπόκωφος, υποδηλώνω/υποχώρηση)

 

Β. Πρόκειται για  αρχαίες άκλιτες λέξεις.

-άρτι = νωρίς (αρτιγέννητος)

-αρχί= πρώτος (αρχιερέας, αρχιστράτηγος)

-δυς = κάτι αρνητικό, κακό (δύσκολος, δυστύχημα, δυσπρόσιτος)

-ευ=καλό (εύκολος, ευτυχία, ευδιάθετος)

-αει= πάντα (αεικίνητος, αειθαλής)

-ημί= μισό (ημισέληνος, ημίθεος)

-ομό=έχει κάτι κοινό (ομόθρησκος, όμορος, ομοϊδεάτης)

-σύν (συγ-,συρ-συμ-συλ-συγκ)=μαζί (συμφοιτητής, συνεννοούμαι,συλλαλητήριο,συγκεντρώνω,συρράπτω)

Σεμινάριο

                                                                                                                                                                                                                     

panelinio diktio ka8igiton

               

Ακολουθήστε μας

Log in

Ε! Πριν φύγεις...

Κάνε εγγραφή στο Newsletter της Φιλολογικής γωνιάς για να λαμβάνεις πρώτος νέα, κρυφό υλικό, ενημερώσεις και πολλά άλλα!